Dag 5: Chanoeka en de overwinning op het duister
Een dikke sjaal doe ik om en een warme muts zet ik op om mij te weren tegen de kou. Hoe korter de dagen worden, hoe kouder het buiten wordt. Overal zoeken mensen bescherming en genegenheid door lichten te plaatsen in de huizen. Maar ondanks de vele lichten kan je jezelf soms wel als een blinde in de duisternis voelen. Wij hebben allemaal dat licht in onze ogen nodig om de levenswegen te kunnen bepalen.
Een Midrash (Joodse wijsheid) vertelt dat er eens een blinde man was die geen familie of vrienden had die hem konden ondersteunen in het dagelijkse leven. De blinde man kon de obstakels van de weg niet overwinnen. Op een nacht zagen zijn buren plotseling een lichtje de donkere straat oversteken. Zij sprongen uit hun stoel en kwamen naar de blinde man toe. “Waarom bent u hier helemaal alleen in de nacht met enkel een brandende kaars in uw hand?”. De blinde man antwoordde hen: “Door dit licht zien jullie wat ik niet kan zien om mij zo te kunnen helpen de obstakels op de weg te overwinnen”.
Door het licht kan de duisternis op je levensweg overwonnen worden, zelfs als je in je hart blind bent.
Dag 4: Chanoeka – het feest van licht, toewijding en vrijheid
Het verhaal van Chanoeka is geworteld in de bewogen geschiedenis van Israël in de tweede eeuw vóór Christus.
Het wordt beschreven in 1 Maccabeeën en 2 Maccabeeën, geschriften die buiten de Tenach vallen maar van grote historische waarde zijn.
Centraal staat de strijd en overwinning onder leiding van Judah Maccabeüs, die leidde tot de herinwijding van de tempel in Jeruzalem.
Wat begon als een politieke en religieuze bevrijding, groeide uit tot een jaarlijks feest van toewijding en vreugde.
Latere tradities, vastgelegd in de Talmoed, legden de nadruk op het wonder van het licht en de olie.
Ook de geschiedschrijver Josephus spreekt over dit feest als het ‘feest van de lichten’.
Zo is Chanoeka uitgegroeid tot een viering van trouw, hoop en herwonnen vrijheid.
Dag 3: Chanoeka – het feest van licht, toewijding en bevrijding
Chanoeka is meer dan een historisch herdenkingsfeest; het is een viering van trouw, hoop en hernieuwde toewijding. Het vertelt het verhaal van een klein volk dat, tegen alle verwachtingen in, standhield tegenover onderdrukking en vasthield aan zijn geloof en roeping. In de herinwijding van de tempel, het ontsteken van de lichten en het gedenken van het wonder van de olie komen geschiedenis, geloof en dagelijks leven samen. De gebruiken van Chanoeka – het aansteken van de chanoekia, het eten van gerechten in olie, het zingen van oude liederen – maken zichtbaar hoe verleden en heden elkaar raken. In wat volgt staan we stil bij de oorsprong van dit feest, zijn betekenis en de rituelen die Chanoeka tot op vandaag tot een feest van licht en dankbaarheid maken.
Dag 2: Chanoeka – het feest van licht, toewijding en bevrijding
Het feest vindt zijn oorsprong in de Syrisch-Griekse overheersing van Israël en de pogingen van koning Antiochus IV om het Jodendom te onderdrukken en te vervangen door een Griekse cultuur en religie. Joodse wetten werden verboden, de Tempel ontwijd en velen stierven als martelaren omdat zij trouw bleven aan hun geloof. De priester Mattityahu en zijn zonen kwamen in opstand tegen deze onderdrukking en vluchtten naar de heuvels van Judea. Onder leiding van Juda de Makkabeeër versloegen zij, ondanks grote overmacht, meerdere Syrische legers. Na hun overwinning bevrijdden de Makkabeeën Jeruzalem en herstelden zij de Tempel. Bij de herinwijding werd slechts één kruikje reine olie gevonden, genoeg voor één dag. Door een wonder bleef de menora acht dagen branden, totdat nieuwe olie beschikbaar was. Ter herinnering aan deze bevrijding en dit wonder wordt Chanoeka acht dagen lang gevierd met het aansteken van kaarsen en dankzegging.
Dag 1: Inleiding op het feest
Chanoeka, het Inwijdingsfeest of Feest van de Lichten, is een van de meest herkenbare en geliefde momenten in het Joodse jaar. Acht dagen lang staat het wonder van licht centraal, een herinnering aan moed, trouw en geestelijke volharding. Het feest voert ons terug naar de herinwijding van de tempel in 165 v.Chr., toen een klein kruikje olie onverwacht acht dagen bleef branden. Tot op vandaag steken Joodse families in huiselijke kring de lichten van de chanoekija aan, als teken van hoop en identiteit. Zo verbindt Chanoeka verleden en heden in een warm ritueel van licht, geloof en vreugde. Vandaag de eerste dag, de inleiding op het feest. Klik op het onderstaande pijltje om te luisteren.