Lezingen: Deuteronomium 29:10 - 30:20; Jesaja 61:10 - 63:9; Romeinen 10:1-12

“U staat heden (Nitzavim) allen voor het aangezicht van de HEERE, uw God: uw stamhoofden, uw oudsten en uw beambten, alle mannen van Israël, uw kleine kinderen, uw vrouwen, en uw vreemdeling die in het midden van uw tentenkamp is, van uw houthakker af tot uw waterputter toe, om het verbond van de HEERE, uw God, en Zijn vervloeking, binnen te gaan, dat de HEERE, uw God, heden met u sluit, opdat Hij u heden voor Zichzelf tot een volk bevestigt, en Hij voor u tot een God is, zoals Hij tot u gesproken heeft en zoals Hij uw vaderen, Abraham, Izak en Jakob, gezworen heeft" (Deut. 29:10–13).

 

Een plechtig moment

In Parasha Nitzavim staat Israël oog in oog met Adonai, klaar om een verbond aan te gaan, een plechtige belofte met de Almachtige.

Het moment is groot en allesomvattend. Iedereen is aanwezig: stamhoofden, oudsten, mannen, vrouwen, zelfs de kleinsten en de vreemdelingen (Deut. 29:10–11).

Maar het verbond reikt verder dan wie hier staat. Het strekt zich uit over tijd en afstand, over hen die er vandaag niet bij zijn: “En niet alleen met u sluit ik dit verbond en deze vervloeking, maar met hem die hier heden bij ons staat voor het aangezicht van de HEERE, onze God, en met hem die hier heden niet bij ons is" (Deut. 29:14–15).

Door de leiding van de Ruach HaKodesh (Heilige Geest) lijkt Mozes de toekomst te zien – alle generaties die dit verbond zouden aannemen, hun harten open voor de God van Israël.

Hier, op dit moment, voelt men de verbondenheid, de kracht van een belofte die tijd overstijgt. Een uitnodiging om deel te nemen, om te staan voor en met God, nu en altijd.

 

Een nieuw verbond

God sprak ook via de Hebreeuwse profeet Jeremia over een nieuw verbond dat Hij zou sluiten met het huis van Israël en het huis van Juda.

De Tora zou niet langer alleen op stenen tafelen staan, maar in de gedachten en in het hart. Hij zou Israëls God zijn, en zij zouden Zijn volk zijn. Allen zouden Hem kennen – van de grootste tot de kleinste – en Hij zou onze zonden niet meer gedenken (Jer. 31:31–34).

Wat een prachtig en levend verbond hebben wij met de Enige Ware God!

Paulus, de shaliach (apostel) van de heidenen, legt in zijn brief aan de Efeziërs uit dat degenen die geen Joodse afkomst hadden vroeger “ (...)  onbesnedenen genoemd werden door hen die genoemd worden besnijdenis in het vlees, die met de hand gebeurt, dat u in die tijd zonder Christus was, vervreemd van het burgerschap van Israël en vreemdelingen wat betreft de verbonden van de belofte. U had geen hoop en was zonder God in de wereld. Maar nu, in Christus Jezus, bent u, die voorheen veraf was, door het bloed van Christus dichtbij gekomen. Want Hij is onze vrede, Die beiden één gemaakt heeft. En door de tussenmuur, die scheiding maakte, af te breken“ (Efe. 2:11–14).

Zij zijn niet langer vreemdelingen en buitenstaanders, maar medeburgers van Gods volk en leden van Zijn huisgezin. Dit huis is gebouwd op het fundament van de apostelen en profeten, met de Messias Jezus zelf als hoeksteen (Efe. 2:19–21).

 

Volhardend wandelen

In deze parasha waarschuwt Mozes de Israëlieten om zich volledig aan God te wijden en niet de afgoden van de volken die ze onderweg tegenkwamen te volgen (Deut. 4:15–19).

Ook voor ons geldt: wij kunnen niet blijven wandelen in de koppigheid van ons hart en leven zoals de wereld, vol zonde en hardnekkigheid (Deut. 29:18).

Hebreeën 10:26 waarschuwt: “Als wij opzettelijk blijven zondigen nadat wij de waarheid hebben leren kennen, blijft er geen offer meer over voor de zonden."

Dit thema vinden we ook terug in Paulus’ brieven. Paulus benadrukt herhaaldelijk dat wie de waarheid van God kent, geroepen is om heilig/afgezonderd te leven. Het kennen van de leer van Christus brengt verantwoordelijkheid met zich mee: wie bewust blijft zondigen, verwerpt het werk van Christus en stelt zichzelf buiten Zijn zegen.

In Efeze roept Paulus de gelovigen op hun oude levenswijze achter zich te laten: zij moeten niet langer leven zoals de heidenen, vervuld van hun vroegere bedrieglijke hartstocht, maar vernieuwd worden in hun denken en handelen (Efe. 4:17–24). Wie seksuele immoraliteit, hebzucht of afgoderij blijft volgen, mist de erfenis van het Koninkrijk (Efe. 5:3–5): “Maar ontucht en alle onreinheid of hebzucht, laten die onder u beslist niet genoemd worden, zoals het heiligen past, en evenmin oneerbaarheid, dwaze praat en lichtzinnige taal, die onbehoorlijk zijn; maar veel meer past dankzegging. Want dit weet u, dat geen enkele ontuchtpleger, onreine of hebzuchtige, die een afgodendienaar is, een erfdeel heeft in het Koninkrijk van Christus en van God."

Ook in Filippenzen waarschuwt hij voor hen die bewust tegen de waarheid ingaan en hun hart vullen met wereldse begeerten (Fil. 3:18–19): “Want velen – ik heb dikwijls met u over hen gesproken en zeg het nu ook onder tranen – wandelen als vijanden van het kruis van Christus. Hun einde is het verderf, hun god is de buik en hun eer is in hun schande; zij bedenken aardse dingen."

In 1 Thessalonicenzen benadrukt hij: “Gods wil is dat wij geheiligd worden en ons onthouden van zondige daden. Wie deze wil verwerpt, zondigt tegen zijn eigen lichaam en tegen God” (1 Thess. 4:3–8). En in 2 Thessalonicenzen waarschuwt hij dat degenen die de waarheid verwerpen en in hun zonde volharden, zich misleiden en Gods oordeel over zichzelf brengen (2 Thess. 2:10–12).

Kortom: Paulus’ latere brieven bevestigen wat Hebreeën 10:26 zegt. Kennis van de waarheid vraagt om gehoorzaamheid en toewijding. Opzettelijke zonde is niet slechts een persoonlijke misstap, maar een verwerping van het offer van Christus. Wie in trouw en gehoorzaamheid wandelt, leeft in de kracht van Gods genade en ontvangt de vrucht van het nieuwe leven in Hem.

 

Kies voor het leven

“Ik roep heden de hemel en de aarde tot getuigen tegen u: het leven en de dood heb ik u voorgehouden, de zegen en de vloek! Kies dan het leven, opdat u leeft, u en uw nageslacht, door de HEERE, uw God, lief te hebben, Zijn stem te gehoorzamen en u aan Hem vast te houden – want Hij is uw leven en de verlenging van uw dagen – om te blijven in het land dat de HEERE uw vaderen, Abraham, Izak en Jakob, gezworen heeft hun te geven.” (Deut. 30:19–20).

Een van de hoogtepunten van deze parasha is de belofte dat trouw aan God een gezegend leven brengt. Ons leven ligt in de handen van Adonai.

 

Haftarah: troost en herstel

De haftarah komt uit Jesaja 62:1–11 en is de zevende en laatste haftarah van troost. Deze reeks begon met Tisja Be’av, de dag van rouw om de verwoesting van de tempel, en loopt uit naar Rosj Hasjana[1], het begin van de nieuwe schepping en hoop. Jesaja spreekt woorden van herstel en belofte: “Omwille van Sion zal ik niet zwijgen, omwille van Jeruzalem zal ik niet stil zijn, totdat haar gerechtigheid opkomt als een lichtglans, en haar heil als een brandende fakkel" (Jes. 62:1).

God belooft Jeruzalem een nieuwe naam, een naam van hoop, vreugde en verbondenheid: “U zult een nieuwe naam krijgen, die de mond van de HEERE u zal geven (…) Men zal u niet langer Verlaten (Azuvah) noemen, noch uw land Woest (Sh’mamah). Maar u zult Hephzibah (Mijn vreugde is in haar) genoemd worden, en uw land Beulah (Gehuwd)" (Jes. 62:2–4, Hebr. bijbel).

Deze woorden laten zien dat Gods liefde en trouw onveranderlijk zijn. Zelfs als het volk lange tijd in ballingschap is geweest, als hun land verlaten en verwoest leek, bereidt God herstel en vreugde voor. Hij verandert de naam en het lot van Zijn volk.

 

Gods trouw en onze trouw

De Bijbel laat steeds weer zien dat God trouw is. Dat betekent: Hij houdt zich aan Zijn woord, wat er ook gebeurt. Zijn trouw hangt niet af van hoe goed wij het doen, hoe sterk ons geloof is of hoe vaak wij falen.

Er staat bijvoorbeeld dat God geen mens is die iets zegt en het daarna niet doet (Num. 23:19). En Paulus schrijft heel duidelijk: “Als wij ontrouw zijn, blijft Hij getrouw. Hij kan Zichzelf niet verloochenen" (2 Tim. 2:13).

Dit betekent: ook als wij struikelen, twijfelen of verkeerde keuzes maken, God blijft Dezelfde. Hij blijft liefhebben, redden en vasthouden. Dat is genade. Gods trouw is sterker dan onze zwakheid.

 

Waarom onze trouw toch belangrijk is

Tegelijk zegt de Bijbel dat ons leven er wél toe doet. Niet omdat wij daarmee Gods zegen verdienen, maar omdat onze trouw laat zien dat we Hem willen volgen.

Mozes zegt tegen Israël dat ze moeten kiezen voor het leven door God lief te hebben, naar Hem te luisteren en Hem trouw te blijven (Deut. 30:19–20). Dat is geen prestatie, maar een keuze van het hart.

Paulus gebruikt later het beeld van een wapenrusting (Efe. 6:10–18). Daarmee laat hij zien dat trouw zijn betekent: blijven vertrouwen, blijven luisteren en blijven staan, ook als het moeilijk is.

Je kunt het zo vergelijken: de zegen komt van God, maar onze trouw maakt ons open om die zegen te ontvangen. Zoals water altijd beschikbaar is, maar pas stroomt als je de kraan opendraait.

 

Gods trouw is groter

Soms denken we dat God alleen dichtbij blijft als wij alles goed doen. Maar dat is niet wat de Bijbel leert. Onze trouw is belangrijk, maar Gods trouw is beslissend. Onze trouw laat zien dat we bij God willen blijven. Maar zelfs als wij falen, laat Hij ons niet los. Dat geeft rust. We hoeven niet bang te zijn dat één fout alles kapotmaakt.

 

Israël als voorbeeld

Het volk Israël is daar een duidelijk voorbeeld van. Ze waren vaak ontrouw. Ze vergaten God, deden wat Hij had verboden en gingen hun eigen weg. Toch bleef God hen steeds weer opzoeken, vergeven en herstellen.

Dat laat zien: God blijft trouw, zelfs als mensen dat niet zijn. En elke keer weer nodigt Hij uit om terug te komen.

 

Anders is genade geen genade meer

Paulus zegt in (Rom. 11:6) dat genade geen genade meer is als je die moet verdienen. Genade is juist een cadeau.

Dat betekent:

–   we worden niet gered omdat we goed genoeg zijn;

–   we ontvangen Gods liefde niet omdat we het perfect doen;

–   alles begint bij Gods trouw, niet bij onze prestaties.

God blijft trouw. Wij mogen daarop antwoorden met trouw — niet uit angst, maar uit vertrouwen en dankbaarheid.

Dat wekt hoop, ook waar wij leegte, verlies of afstand ervaren.

 

Reflectie

Wij staan, net als Israël in Parasha Nitzavim, samen voor het aangezicht van de Heere. Niet als losse individuen, maar als een geheel: jong en oud, sterk en kwetsbaar, zeker en zoekend. Wij herkennen ons in dat beeld van een volk dat bijeenstaat, zich bewust van Gods nabijheid en van de ernst én de liefde van het verbond (Deut. 29:10–15).

Wanneer wij dit lezen, worden wij stil. Want ook wij staan vandaag voor God. Niet alleen met wie wij nu zijn, maar verbonden met generaties vóór ons en na ons. Ons geloof staat niet op zichzelf; het is ingebed in een geschiedenis van belofte, trouw en uitnodiging. Dat besef roept eerbied op, maar ook verantwoordelijkheid.

Wij horen hoe God spreekt over een verbond dat verder gaat dan regels of woorden op steen. Door de profeet Jeremia belooft Hij een verbond dat geschreven wordt in het hart (Jer. 31:31–34). Wanneer wij dat lezen, voelen wij hoe dichtbij God wil komen. Hij wil niet alleen gehoorzaamheid, maar relatie. Niet alleen kennis, maar innerlijke verbondenheid. Wij mogen ons afvragen of wij toelaten dat Zijn woorden ons denken en ons hart vormen, of dat wij vasthouden aan wat vertrouwd is, zelfs als dat ons van Hem afhoudt.

Paulus herinnert ons eraan dat velen van ons ooit veraf stonden, zonder hoop en zonder deel aan de beloften. Maar nu zijn wij dichtbij gebracht, niet door eigen verdienste, maar door genade (Efe. 2:11–22). In die woorden herkennen wij dankbaarheid. Wij horen dat wij niet langer vreemdelingen zijn, maar huisgenoten van God. Dat roept de vraag op of wij ook leven als mensen die thuis zijn, of dat wij ons soms nog laten leiden door oude patronen van afstand en verdeeldheid.

Mozes waarschuwt het volk om zich niet te laten meeslepen door afgoden en de wegen van de volken (Deut. 4:15–19; 29:18). Ook wij herkennen deze waarschuwing. Want ook vandaag zijn er stemmen en wanneer wij alles overzien, keren wij steeds terug naar dit ene vaste punt: verlangens die ons hart kunnen verdelen. Ons leven af te leggen en vernieuwd te worden in ons denken (Efe. 4:17–24). Niet uit angst, maar omdat het leven met God vraagt om eerlijkheid en toewijding. Het is een uitnodiging tot heelheid.

De woorden “kies het leven” klinken voor ons niet als dreiging, maar als liefdevolle richting (Deut. 30:19–20). Wij worden uitgenodigd om bewust te kiezen: voor vertrouwen boven angst, voor trouw boven gemak, voor leven in verbondenheid met God. Wij beseffen dat deze keuze dagelijks terugkomt, vaak in kleine en verborgen momenten.

In de haftarah horen wij Gods belofte dat Hij niet zwijgt totdat herstel zichtbaar wordt (Jes. 62:1–4). Woorden van verlatenheid en leegte maken plaats voor namen van vreugde en verbondenheid. Wij herkennen hierin een God Die herschept, die het verleden niet ontkent maar het toekomst geeft. Dat wekt hoop, ook waar wij zelf leegte, verlies of afstand ervaren.

Wanneer wij alles overzien, keren wij steeds terug naar één vast punt: God is trouw. Zelfs wanneer wij wankelen, blijft Hij standvastig (2 Tim. 2:13). Dat besef brengt rust. Wij hoeven ons niet te bewijzen. Wij mogen terugkeren, steeds opnieuw. Tegelijk groeit in ons het verlangen om daarop te antwoorden met een leven dat Hem weerspiegelt — niet uit plicht, maar uit liefde.

Zo nodigt deze parasha ons uit om samen stil te staan, ons hart te onderzoeken en ons opnieuw toe te vertrouwen aan de God Die leven geeft. Wij kiezen niet uit angst, maar uit vertrouwen. Niet om genade te verdienen, maar omdat wij haar ontvangen hebben (Rom. 11:6). Wij staan samen voor Zijn aangezicht — en wij mogen verdergaan, gedragen door Zijn onwankelbare trouw.

 

[1]    Is het Joodse Nieuwjaar en markeert het begin van het burgerlijke jaar volgens de Joodse kalender